امروز سه شنبه 3 مرداد 1396
جستجو
تا

     


تعداد موارد: 477 - در حال نمایش صفحه: 1 از 48

مقالات چاپ شده
کد مقالهعنوانموضوعنوعزباننویسندگانفایلشماره نشریه
MGJ-16-B-00401

بررسی الگوی بیان ژن متیل چاویکول O-متیل ترانسفراز (CVOMTs)، تعیین توالی و مشخصه یابی پروموتر ژن CVOMTs در گیاه ریحان تحت تنش خشکی

ژنتیک گیاهیپژوهشی کاملFaفاطمه خاکدان، فرج اله شهریاری احمدی، مجتبی رنجبر، عبدالرضا باقری، هوشنگ علیزادهدیدن
چکیده: ریحان ((Ocimum basilicum L.، گیاهی از خانواده نعناعیان است که به‌عنوان یک گیاه دارویی در طب سنتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. اسانس ریحان منبع غنی از ترکیبات ترپنوئیدی و فنیل پروپانوئیدی است و در درمان بیماری‌هایی مانند اسهال، سرفه، انگل‌های روده و ناراحتی‌های کلیه و کبد مورد اهمیت می‌باشد. ترکیب با ارزش متیل‌چاویکول حجم عمده اسانس ریحان را تشکیل می‌دهد که اخیراً توجه زیادی به‌علت ارزش دارویی و فعالیت‌های فارماکولوژیکی خصوصاً به‌عنوان پیشگیری کننده میگرن به خود جلب نموده است. آنزیم متیل چاویکول O-متیل ترانسفراز (CVOMTs) یک آنزیم کلیدی در مسیر بیوسنتز فنیل پروپانوئید است و با انجام عمل متیلاسیون، چاویکول را به متیل چاویکول تبدیل می‌کند. در تحقیق حاضر، برای بررسی تاثیر تنش خشکی بر شکل‌گیری و کنترل تنظیم نسخه-برداری مسیر بیوسنتز ترکیب متیل‌چاویکول در سه توده دارویی ریحان، پروفیل مقادیر mRNA ژن‌ کلیدی متیل چاویکول O-متیل ترانسفراز (CVOMTs) در سه سطح تنش خشکی (%75:1S، %50 :2 S و %25 :3S ظرفیت زراعی) با استفاده از واکنش زنجیره‌ای پلیمراز در زمان واقعی (qRT-PCR) اندازه-گیری شد. به منظور ارتباط دقیق‌تر الگوی بیان ژن CVOMTs در شرایط تنش خشکی جداسازی، مشخصه‌یابی و تجزیه عملکردی پروموتر pCVOMTs نیز انجام گرفت. بررسی الگوی بیان ژن CVOMTs نشان داد که مقادیر نسخه‌های این ژن به‌طور معنی‌داری تحت تاثیر توده و سطوح تنش قرار دارد. سطح نسخه‌های ژن CVOMTs در شرایط تنش خشکی افزایش تدریجی نشان داد و در کولتیوار سه بیش‌ترین میزان بیان این ژن در 2S مشاهده شد. نتایج تجزیه پروموتر ژن CVOMTs نشان داد که این توالی شامل عناصر مهم تنظیمی پاسخ‌دهنده به دمای بالا و تنش خشکی از جمله MYB، MYC و HSE می‌باشد. بنابراین افزایش بیان این ژن در سطوح بالای تنش مربوط به جایگاه‌های اتصال فاکتورهای نسخه‌برداری است که در شرایط تنش خشکی موجب افزایش بیان این ژن می‌شود.
mgj-16-c-00248

نقش اثرات ایمپرینتینگ در برآورد واریانس اثرات با منبع والدی برای صفات رشد در گوسفند زندی

ژنتیک جانوریپژوهشی کاملFaمحمود امیری رودبار، محمدرضا محمد‌آبادی، رستم عبداللهی آرپناهی، احمد آیت اللهی مهرجردی، امیر طاهری یگانهدیدن
چکیده: در این تحقیق واریانس با منبع والدی برای صفات رشد در گوسفند زندی با استفاده از ماتریس روابط گامتی برآورد شد. داده‌های مورد استفاده در این تحقیق از 9562 راس گوسفند طی سال‌های 1370 تا 1390 از ایستگاه تحقیقاتی گوسفند زندی (ایستگاه خجیر) که تحت نظارت مرکز اصلاح نژاد دام کشور می‌باشد، جمع‌آوری شد. صفات مورد مطالعه شامل وزن تولد، وزن شیرگیری، وزن شش ماهگی، وزن 9 ماهگی و وزن یک سالگی بود. اجزای (کو)واریانس صفات توسط نرم‌افزار WOMBAT و روش الگوریتم میانگین اطلاعات بیش‌ترین درست‌نمایی محدود شده برآورد شد. به منظور برآورد میزان واریانس ایمپرینتینگ از یک روش دو مرحله‌ای استفاده شد. در مرحله اول مدل بهینه با استفاده از معیار AIC انتخاب و در مرحله دوم اثرات ایمپرینتینگ پدری و مادری به مدل انتخابی اضافه و میزان واریانس با منبع والدی برآورد شد. در تمام صفات مورد مطالعه افزودن اثرات ایمپرینتینگ موجب بهبود برازش مدل شد. دامنه برآورد واریانس با منشا والدی برای صفات مختلف از شش تا هشت درصد واریانس کل برای ایمپرینت پدری به‌ترتیب برای صفات وزن شیرگیری و وزن 9 ماهگی، و از هفت تا 15 درصد واریانس کل برای ایمپرینتینگ مادری به‌ترتیب برای وزن یک سالگی و وزن تولد برآورد شد. افزودن اثرات ایمپرینتینگ به مدل باعث کاهش برآورد واریانس‌های ژنتیکی مادری و ژنتیکی افزایشی شد. در این تحقیق نشان داده شد که افزودن اثرات ایمپرینتینگ می‌تواند در بهبود برآورد مدل برای صفات رشد در گوسفند مؤثر باشد.
mgj-16-b-00419

برخی تغییرات فیزیولوژیکی و مولکولی القاشده به‌وسیله نانوذرات تیتانیوم دی‌اکسید (TiO2) تحت تنش سرما در نخود زراعی

ژنتیک گیاهیپژوهشی کاملFaسعید امینی، رضا معالی امیری، فاطمه سلطانیدیدن
چکیده: در این آزمایش، برخی پاسخ‌های فیزیولوژیکی- مولکولی به تنش سرما˚C 4 در دو ژنوتیپ متحمل (Sel96Th11439) و حساس (ILC533) نخود زراعی (Cicer arietinum L.) تحت تیمار پنج میلی‌گرم بر لیتر نانوذره تیتانیوم دی‌اکسید (TiO2) بررسی شد. نتایج نشان داد تحت تنش سرما محتوای پراکسید هیدروژن (H2O2) در گیاهان حساس در مقایسه با گیاهان متحمل به‌طور معنی-داری افزایش یافت. نانوذراتTiO2 باعث کاهش معنی‌داری در محتوای H2O2 شده به طوری‌که ژنوتیپ‌های متحمل محتوایH2O2 پایین‌تری در مقایسه با ژنوتیپ‌های حساس نشان دادند. این کاهش اغلب با افزایش آنزیم آسکوربات پراکسیداز به‌منظور محافظت از تنش سرما در ژنوتیپ متحمل در مقایسه با ژنوتیپ حساس و همچنین در گیاهان تیمارشده با نانوذراتTiO2 در مقایسه با گیاهان شاهد همراه بود که بیانگر افزایش درجه تحمل به سرما در اثر حفاظت از سلول در برابر گونه‌های اکسیژن فعال بود. درگیاهان تیمار شده با نانوذرات TiO2 میزان بیان نسبی ژن‌های آسکوربات پراکسیداز، زنجیره ATPase کمپلکس بازآرایی کروماتین و چاپرونین-60 نیز در مقایسه با گیاهان شاهد افزایش نشان داد و این افزایش در ژنوتیپ متحمل در مقایسه با ژنوتیپ حساس محسوس‌تر بود. بنابراین پاسخ تحمل نخود به تنش سرما پس از استفاده از نانوذرات TiO2 ، با افزایش بیان ژن‌های تنظیم‌کننده سطح رونویسی و حفاظتی و ژن‌های فعال در حذف گونه‌های اکسیژن فعال همراه بوده و به توانایی گیاه نخود برای بقا و یا بهبود خسارت سلولی آن طی تنش سرما کمک می‌کند و احتمالاً منجر به پایداری عملکرد تحت شرایط مزرعه خواهد شد.
MGJ-16-C-00254

بررسی ساختار ژن سیتوکروم b در نمونه‌های سرگین گوزن مرال ایرانی حفاظت‌شده (Cervus elaphus maral)

ژنتیک جانوریپژوهشی کاملFaطرلان فرهوش، رسول واعظ ترشیزی، علی‌اکبر مسعودی، حمیدرضا رضایی، محمود تولاییدیدن
چکیده: به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی گوزن‌های مرال ایران، توالی کامل ژن سیتوکروم b سه جمعیت حفاظت‌شده در نواحی شمالی و شمال غربی ایران تجزیه‌وتحلیل شد. این جمعیت‏ها به دلیل کوچک بودن، از نظر کاهش تنوع ژنتیکی موردتوجه هستند. از جمعیت‌های موردبررسی، تعداد 25 نمونه سرگین تازه در سال 1393 جمع‌آوری شد. نتایج حاصل نشان داد که توالی‌های ژن سیتوکروم b سه جمعیت مرال ایرانی فاقد تنوع ژنتیکی بوده و تمام افراد این جمعیت‌ها علی‌رغم وجود فاصله جغرافیایی، یک هاپلوتایپ را تشکیل دادند. بررسی توالی ژن سیتوکروم b مرال ایران با توالی همین ژن در مرال ترکیه نشان داد که هفت جایگاه پلی مورف در بین این دو گروه وجود داشته و یکی از این جایگاه‌ها دارای جایگزینی غیر هم نام می‌باشد. تنوع نوکلئوتیدی بین این دو گروه 003/0 و فاصله ژنتیکی بین این دو جمعیت 002/0 به‌دست‏آمد که رقم پایینی است و نشان‌دهنده کم بودن اختلاف ژنتیکی بین جمعیت‏های مرال ایران و مرال ترکیه است. مقدار عددیTajima's D (55/1) نشان‌دهنده وقوع انتخاب طبیعی در بین جمعیت‏های مرال ایرانی و مرال ترکیه بود. وضعیت توالی ژن سیتوکروم b مرال ایرانی با دیگر زیرگونه‌های گوزن قرمز مقایسه شد. مقدار فاصله ژنتیکی بین این جمعیت‎ها 004/0±037/0، مقدار تنوع نوکلئوتیدی در بین تمامی 46 توالی موردبررسی 03517/0 و تعداد جایگاه‏های تفکیک 135 بود. مقدار شاخص Tajima' D برابر 322/0 و غیر معنی‌دار بود که نشان‌دهنده وقوع جهش در این جمعیت‏ها است. نتایج بررسی شبکه هاپلوتایپی نشان داد که گوزن مرال بومی ایران، در گروه گوزن‌های قرمز اروپایی قرار می‌گیرد و در این شبکه با مرال‏های ترکیه یک کلاستر را تشکیل دادند. با توجه به پایین بودن تنوع ژنتیکی جمعیت‏های مرال حفاظت شده مورد بررسی در این تحقیق، به‌نظر می‌رسد که بایستی مدیریت مناسب حفاظت برای حفظ این گونه و در درجه دوم برای افزایش اندازه مؤثر این جمعیت‏ها اتخاذ شود.
MGJ-16-B-00386

بیان دگرساخت ژن لینالول سنتاز در مخمر ساکارومایسس سرویزیه با استفاده از تکنیک ترمیم شکاف

ژنتیک گیاهیپژوهشی کاملFaپگاه امیری، آذر شاه پیری، محمدعلی اسداللهیدیدن
چکیده: مونوترپنوئید‌ها یک گروه متنوع از متابولیت‌های ثانویه هستند که بیش‌تر در بافت‌های گیاهی یافت می‌شوند. از این ترکیبات به‌طور گسترده‌ای در صنایع غذایی و آرایشی استفاده می‌شود. ساکارومایسس سرویزیه به‌طور طبیعی حاوی پیش ساز مورد نیاز سنتز ترپنوئید‌ها است و بنابراین می‌تواند به‌عنوان کارخانه سلولی برای تولید دگرساخت این ترکیبات به کار رود. در سال‌های اخیر تعداد زیادی از ژن‌های رمزگذار مونوترپن سنتاز‌های گیاهی (MTS) شناسایی شده‌اند. در این مطالعه برای تولید لینالول در مخمر ساکارومایسس سرویزیه، توالی ژن رمزگذار لینالول سنتاز از گیاه اسطوخودوس با استفاده از تکنیک ترمیم شکاف، در پلاسمید pESC-URA تحت کنترل پیش‌بر GAL1 همسانه‌سازی شد. سویه مخمری حاصل YLIS نامیده شد. تولید لینالول در این سویه با استفاده از کروماتوگرافی گازی (GC) تایید شد. میزان سنتز لینالول در سویه YLIS با استفاده از منحنی لینالول استاندارد 32 میکروگرم در لیتر تخمین زده شد.
mgj-16-b-00388

افزایش بیان ژن دفنسین (Rs-AFP1) با منشا گیاه تربچه (Raphanus sativus) در گیاه کلزا (Brassica napus) به‌منظور ارتقا مقاومت نسبت به بیماری پوسیدگی اسکلروتینیایی ساقه

ژنتیک گیاهیپژوهشی کاملFaنسیم زرین‌پنجه، مصطفی مطلبی، محمدرضا زمانی، محبوبه ضیایی، عصمت جورابچیدیدن
چکیده: پوسیدگی اسکلروتینیایی ساقه با عامل بیماری Sclerotinia sclerotiorum یکی از بیماری‌های مهم قارچی کلزا (Brassica napus) محسوب می‌شود. کاربرد روش‌های مهندسی ژنتیک از طریق افزایش بیان ژن‌های مفید در گیاه، می‌تواند نوید بخش جایگزینی برای روش‌های کنترل شیمیایی باشد. دفنسین‌ها، پپتیدهای ضد میکروبی هستند که با نفوذپذیرکردن غشای سلول مهاجم، باعث از بین رفتن آن‌ها می‌شوند و می‌توانند کاندید مناسبی جهت تراریختی باشند. در این تحقیق، ژن دفنسین (Rs-AFP1) با منشا گیاه تربچه (Raphanus sativus) در وکتور بیانی pBI121 تحت پروموتور CaMV35S همسانه‌سازی شد. سازه نوترکیب حاصل (pBINZP1) از طریق تراریختی با آگروباکتریوم به گیاه کلزا منتقل شد. گیاهان ترایخت نسل T0 توسط واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز و آزمون سادرن بلات تائید شدند. نرخ تراریختی 2/4 درصد به‌دست آمد و تعداد نسخه‌های تراژن در ژنوم گیاهان تراریخت بین یک الی سه متغیر بود. فعالیت ضد قارچی گیاهان تراریخت تک نسخه در نسلT0 و گیاهان تراریخت هموزیگوت در نسل T2 به‌ترتیب توسط آزمون‌های زیست سنجی درون شیشه‌ای و آزمون گلخانه‌ای بررسی شدند. نتایج نشان داد که بیان ژن دفنسین در کلزای تراریخت، باعث ارتقا مقاومت در برابر این قارچ بیمارگر نسبت به گیاهان غیر تراریخت شده-است.
MGJ-15-C-00236

بررسی شجره شناسی ماهیان جنس Garra در حوضه‌های کارون، کرخه، دز، دجله و مند با استفاده از ژن سیتوکروم اکسیداز زیرواحد یک

ژنتیک جانوریپژوهشی کاملFaفرزاد کیانی، ایرج هاشم زاده سقرلو، اصغر عبدلی، فردین شالوئی، فرزانه نیکوخواهدیدن
چکیده: در این مطالعه شجره‌شناسی ماهیان Garra در حوضه‌های کارون، کرخه و دز در مقایسه با ماهیان Garra rufa، Garra mondica و Garra typhlops در حوضه‌های دجله، مند، کرخه و دز بررسی شد. تعداد 26 قطعه از ماهیان جنس Garra از قسمت‌های مختلف حوضه‌های یاد شده با استفاده از توالی ژن سیتوکروم اکسیداز زیر واحد یک (COI) مورد ارزیابی قرار گرفت. برای بررسی روابط شجره‌شناسی از روش‌های الحاق همسایگی (Neighbour-Joining) و احتمال بیشینه (Maximum Likelihood)، برای بررسی روابط بین هاپلوتایپ‌ها از روش ترسیم شبکه هاپلوتایپی و برای مقایسه مقدار تمایز در بین گونه‌های مورد مطالعه از فاصله ژنتیکی K2P استفاده شد. در بین نمونه‌های مورد بررسی در مجموع 10 هاپلوتایپ و سه گروه شجره‌شناسی مشاهده شد. در بررسی فاصله‌های ژنتیکی بین‌گروهی، مقدار فاصله ژنتیکی در بین G .rufa و نمونه‌های متعلق به حوضه‌های کارون، دز و کرخه (G. gymnothorax)، 87/5 درصد بود. بیش‌ترین فاصله ژنتیکی مشاهده شده برابر 39/12 بین G. gymnothorax و G. tibanica و کم‌ترین فاصله ژنتیکی برابر با 51/1 درصد بین G. mondica و G. elegans مشاهده شد. فاصله ژنتیکی بین هاپلوتایپ‌های G. gymnothorax 33/0 درصد بود. بر پایه نتایج به‌دست آمده از این مطالعه می‌توان گفت که ماهیان جنس Garra در حوضه‌های کارون، دز و کرخه با Garra rufa تفاوت دارند که با تفاوت‌های ریخت شناسی موجود در سایر مطالعات مطابقت دارد. در مقایسه با گونه G. rufa که پراکنش وسیعی در حوضه‌های دجله، فرات و حوضه‌های ایرانی مثل مند و کر دارد، گونه G. gymnothorax تنها در حوضه‌های کارون، دز و کرخه پراکنش داشته و با توجه به روابط نزدیک با گونه G. typhlops احتمالاً این گونه در حوضه کارون-دز و کرخه تکامل یافته است. در مجموع با توجه به اینکه در این مطالعه تنها از یک ژن استفاده شده‌است به‌نظر می رسد جهت قضاوت بهتر لازم است از ژن‌های دیگر، به‌ویژه نشانگرهای هسته‌ای مثل ژن RAG7، رودوپسین و یا روش‌های توالی‌یابی نسل جدید نیز استفاده شده و هم‌چنین از سایر نقاط حوضه کارون، دز و کرخه و سایر منابع آبی مجاور نمونه‌هایی تهیه و بررسی شود.
MGJ-15-B-00365

طراحی RNA دو رشته‌ای با راندمان بالا برای ایجاد ناقل RNAi امگا گلیادین در گندم

ژنتیک گیاهیپژوهشی کاملFaبهرام باغبان کهنه‌روز، مهدی آذری آنپار، محمدعلی ابراهیمیدیدن
چکیده: فناوری ریبونوکلئیک اسید مداخله‌گر (RNAi) به‌عنوان یک ابزار قدرتمند برای خاموشی بیان ژن هدفگیری شده برپایه تشابه توالی نوکلئوتیدی می‌باشد. RNA مداخله‌گر می‌تواند در کاهش بیان ژنی اپی‌توپ‌های امگا‌گلیادین که باعث ایجاد حساسیت غذایی وابسته به گندم (WDEIA) می‌شود، مورد استفاده قرار گیرد. حساسیت غذایی یا آنافیلاکسی وابسته به گندم از آنجا منشا می‌گیرد که آنتی‌بادی‌ها، به خصوص IgE در فرد بیمار، نقشی مخالف عمل محافظت کنندگی خود دارند. در گیاهان، RNA دو رشته‌ای با انتهای آزاد دو یا سه نوکلئوتیدی بخاطر قابلیت شناسایی با آنزیم Dicer یکی از ارکان مهم RNA مداخله‌گر محسوب می‌شود. بنابراین توجه به ایجاد انتهای آزاد ʹ3 با نوکلئوتید‌های گوانین-سیتوزین در RNAi دورشته‌ای اختصاصی ژن امگا گلیادین با عملکرد بالا هدف‌گیری شد. در این تحقیق عملکرد بالای ساختار ثانویه RNA دو رشته‌ای با محتوای نوکلئوتیدی گوانین-سیتوزین 35 تا 50 درصد بررسی شد. قطعات سنس و آنتی‌سنس طبق نقشه کاست در ناقل pTG19-T همسانه‌سازی شده و سپس برای تولید و ارزیابی مولکول RNAi مورد نظر به ناقل بیانی pAHC25 منتقل شد. انرژی آزاد موثر برای آنزیم Dicer، تغییرات نوکلئوتیدی برای نواحی RNA دو رشته‌ای و درصد گوانین-سیتوزین مورد ارزیابی اولیه قرار گرفتند. بطوری-که در ناحیه انتخابی برای ساخت کاست، میزان نوکلئوتید‌های گوانین- سیتوزین در حدود 7/35 الی 2/45 درصد و انرژی آزاد 7/24- الی 7/28- کیلوکالری برمول ارزیابی شد. پس از همسانه‌سازی موفق قطعه سنس، شباهت 100 درصدی برای ناحیه تشکیل دهنده ساقه‌سنجاق‌سری (hair-pin stem) به‌طول 185 جفت باز حاصل شد. طبق نقشه کاست توالی باقی‌مانده از قطعه سنس نیز نقش فاصله انداز و یا تشکیل دهنده لوپ در مولکول RNAiرا ایفا نمود. سرانجام، با انتقال کاست RNAi به ناقل بیانی pAHC25، ناقل خاموشی اختصاصی و با راندمان بالا برای ژن امگا گلیادین نوع D1 حاوی اپی‌توپ WDEIA تولید شد.
mgj-16-c-00247

بررسی بیان ژن‌های آپوپتوتیک Bcl-2 و Bax در هیپوکامپ مغز موش‌های صحرایی به دنبال تزریق داخل صفاقی کادمیوم

ژنتیک جانوریپژوهشی کاملFaسمانه مهدوی لفمجانی، پروین خدارحمی، نسیم حیاتی رودباریدیدن
چکیده: کادمیوم یکی از عناصر سمی در محیط است و اثرات زیانباری بر روی اندام‌های مختلف بدن از جمله دستگاه عصبی دارد. مسمومیت با کادمیوم باعث تجمع آن در هیپوکامپ و دنوروژنراسیون نورون‌های آن می‌شود. هیپوکامپ جزیی از سیستم لیمبیک است و در سازماندهی اطلاعات نقش داشته و با احساسات و خاطرات در ارتباط است. عنصر کلیدی آپوپتوز که در مغز بیان و تنظیم می-شود، ژن‌های خانواده Bcl-2می‌باشند. لذا در این مطالعه اثرات تزریق داخل صفاقی کادمیوم بر بیان ژن‌های آپوپتوتیک Bcl-2 وBax در هیپوکامپ مغز موش‌های صحرایی بررسی شد. تعداد 28 سرموش صحرایی نر نژاد ویستار با وزن تقریبی200 تا 250 گرم انتخاب و به‌صورت تصادفی به چهار گروه تقسیم شدند. گروه کنترل (اول) نرمال سالین و سه گروه تیمار کادمیوم را در دوزهای 1، 2 و 4 میلی‌گرم بر کیلوگرم به مدت 15 روز دریافت کردند. شانزدهمین روز بعد از اولین تزریق، موش-های صحرایی بیهوش، بافت هیپوکامپ خارج و بیان ژن‌های Bcl-2 و Bax به‌روش Real-Time PCR مورد بررسی قرار گرفت. بیان mRNA ژن Bcl-2 در دوزهای 1، 2 و 4 میلی‌گرم بر کیلوگرم کادمیوم نسبت به گروه کنترل به‌صورت معنی‌دار کاهش نشان داد (p<0.001). بیان mRNA ژن Bax در دوزهای یک میلی‌گرم بر کیلوگرم (p<0.05 )، 2 و 4 میلی‌گرم برکیلوگرم کادمیوم (p<0.01) نسبت به گروه کنترل به‌صورت معنی‌دار افزایش نشان داد. یافته‌های این مطالعه نشان می-دهد کادمیوم باعث القا آپوپتوز از طریق افزایش بیان ژن Bax و کاهش بیان ژن Bcl-2 در سلول-های هیپوکامپ موش صحرایی می‌شود.
MGJ-16-A-00142

برآورد پارامترهای ژنتیکی و قابلیت‌های ترکیب‌پذیری در تلاقی‌های دای‌آلل F3 گندم

ژنتیک گیاهیپژوهشی کاملFaمجیب الرحمان سپاهی، بهرام حیدریدیدن
چکیده: این پژوهش به‌منظور برآورد پارامترهای ژنتیکی و بررسی وراثت‌پذیری برخی از صفات مورفولوژیک و اجزای عملکرد گندم با استفاده از طرح تلاقی‌های دای‌آلل یک‌طرفه پنج رقم والدینی (کراس عدل، چمران، مرودشت، شیراز، داراب 2) انجام شد. پس از تولید نسل‌های F1 و F2، نتاج F3 تلاقی‌ها به همراه والدین آن‌ها در سال‌ زراعی 92-91 مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیش‌ترین مقدار وراثت‌پذیری عمومی به تعداد روز تا سنبله‌دهی (97/0) و کم‌ترین آن به وزن هزار دانه (76/0) تعلق داشت. بر اساس نتایج مدل جینکز- هیمن و نتایج تجزیه و تحلیل نموداری، نوع عمل ژن برای ارتفاع بوته، تعداد روز تا گلدهی و عملکرد دانه به‌صورت غالبیت نسبی و برای درصد شاخص برداشت، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه از نوع فوق غالبیت بود. در تجزیۀ‌ گریفینگ، اثرات GCA و SCA برای همه صفات معنی‌دار شد. نسبت میانگین مربعات GCA به SCA برای روز تا گلدهی معنی‌دار بود که بیانگر سهم بالای اثر افزایشی ژن‌ها در کنترل ژنتیکی این صفت و کارایی بالای انتخاب در به‌نژادی زودرسی است. رقم کراس عدل برای وزن هزار دانه (**84/2) و عملکرد دانه (**55/8) بالاترین قابلیت ترکیب‌پذیری عمومی را داشت. بر اساس اثر SCA، کراس‌عدل × مرودشت برای صفات تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه و شیراز × مرودشت برای وزن هزار دانه، عملکرد دانه و درصد شاخص برداشت بالاترین قابلیت ترکیب‌پذیری خصوصی را نشان دادند. بنابراین با استفاده از رقم کراس عدل و نتاج حاصل از تلاقی‌های با SCA مناسب می-توان کارایی انتخاب در برنامه‌های به‌نژادی گندم برای عملکرد دانه را افزایش داد. هم‌چنین، می-توان از ارقام داراب 2 و چمران با داشتن اثر GCA منفی در به‌نژادی برای زودرسی و نیمه پاکوتاهی استفاده کرد.

در حال نمایش صفحه: 1 از 48
1
...