امروز چهارشنبه 1 آذر 1396

برآورد پارامترهای ژنتیکی و قابلیت‌های ترکیب‌پذیری در تلاقی‌های دای‌آلل F3 گندم

Estimation of Genetic Parameters and Combining Abilities in F3 Wheat Diallel Crosses

MGJ-16-A-00142

ژنتیک گیاهی

پژوهشی کامل

Fa

 

 

این پژوهش به‌منظور برآورد پارامترهای ژنتیکی و بررسی وراثت‌پذیری برخی از صفات مورفولوژیک و اجزای عملکرد گندم با استفاده از طرح تلاقی‌های دای‌آلل یک‌طرفه پنج رقم والدینی (کراس عدل، چمران، مرودشت، شیراز، داراب 2) انجام شد. پس از تولید نسل‌های F1 و F2، نتاج F3 تلاقی‌ها به همراه والدین آن‌ها در سال‌ زراعی 92-91 مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیش‌ترین مقدار وراثت‌پذیری عمومی به تعداد روز تا سنبله‌دهی (97/0) و کم‌ترین آن به وزن هزار دانه (76/0) تعلق داشت. بر اساس نتایج مدل جینکز- هیمن و نتایج تجزیه و تحلیل نموداری، نوع عمل ژن برای ارتفاع بوته، تعداد روز تا گلدهی و عملکرد دانه به‌صورت غالبیت نسبی و برای درصد شاخص برداشت، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه از نوع فوق غالبیت بود. در تجزیۀ‌ گریفینگ، اثرات GCA و SCA برای همه صفات معنی‌دار شد. نسبت میانگین مربعات GCA به SCA برای روز تا گلدهی معنی‌دار بود که بیانگر سهم بالای اثر افزایشی ژن‌ها در کنترل ژنتیکی این صفت و کارایی بالای انتخاب در به‌نژادی زودرسی است. رقم کراس عدل برای وزن هزار دانه (**84/2) و عملکرد دانه (**55/8) بالاترین قابلیت ترکیب‌پذیری عمومی را داشت. بر اساس اثر SCA، کراس‌عدل × مرودشت برای صفات تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه و شیراز × مرودشت برای وزن هزار دانه، عملکرد دانه و درصد شاخص برداشت بالاترین قابلیت ترکیب‌پذیری خصوصی را نشان دادند. بنابراین با استفاده از رقم کراس عدل و نتاج حاصل از تلاقی‌های با SCA مناسب می-توان کارایی انتخاب در برنامه‌های به‌نژادی گندم برای عملکرد دانه را افزایش داد. هم‌چنین، می-توان از ارقام داراب 2 و چمران با داشتن اثر GCA منفی در به‌نژادی برای زودرسی و نیمه پاکوتاهی استفاده کرد.

The present study was carried out to estimate genetic parameters and to investigate the inheritance of agronomic traits based on 5 ×5 diallel cross design in wheat. In this study, progenies of F3 generation of diallel crosses and their parental lines were evaluated in 2013-2014 growing season. Results showed that the highest broad-sense heritability estimate belonged to day to heading (DTH) (0.97) whereas lowest one was obtained for thousand-grain weight (TGW) (0.76). Jinks-Hayman and graphical analysis indicated that type of gene action for PH, DTH and GY was partial dominance whereas HI, GPS and TKW were controlled by over-dominance gene action. In Griffing analysis, the mean squares of GCA and SCA were significant for all traits. The ratio of GCA/SCA mean squares was significant for DTH which shows the higher contribution of additive gene effects in the genetic control of this trait. This ratio was not significant for other traits. The cultivar CrossAdl had the highest GCA effects for TGW (2.84**) and GY (8.55**). The estimation of SCA effects for diallel crosses showed that the CrossAdl × Marvdasht for GPS and TKW and Shiraz × Marvdasht for TKW and GY and HI had the highest SCA effects. Overall, it can be concluded that Cross-adl with best GCA effect for grain yield and progenies derived from crosses with desirable SCA effects can be used for increasing selection efficiency in wheat breeding programs. Also, Darab 2 and Chamran with negative GCA effects can be used in breeding programs for early maturity and dwarfness traits.

نویسندگان مقاله
ناممحل خدمتپست الکترونیکی

مجیب الرحمان سپاهی
m Sepahi

نویسنده مسئول

بهرام حیدری
b Heidari

bheidari[AT]shirazu.ac.ir نویسنده مسئول

مقالات چاپ شده