fa مروری بر نقش RNAهای غیر کد کننده اگزوزوم ها در سرطان ریه ژنتیک انسانی Subject 03 تخصصی (مروری) review <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">سرطان ریه یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در جهان است و با چالش‌های عمده‌ای در تشخیص زودهنگام، درمان مؤثر و پیش‌آگهی مناسب روبرو است. اگزوزوم‌ها، وزیکول‌های خارج‌سلولی ترشح‌شده توسط سلول‌ها، نقش کلیدی در انتقال اطلاعات بین‌سلولی ایفا می‌کنند. در سال‌های اخیر، اگزوزوم‌ها و </span>RNA<span lang="AR-SA">های غیرکدکننده (</span>ncRNA<span lang="AR-SA">) مشتق از آن‌ها، به‌عنوان عوامل مؤثر در پیشرفت سرطان و نشانگرهای زیستی نوین توجه زیادی جلب کرده‌اند. این مقاله مروری بر نقش </span>miRNA<span lang="AR-SA">ها، </span>lncRNA<span lang="AR-SA">ها و </span>circRNA<span lang="AR-SA">های اگزوزومی در فرآیندهای سرطان‌زایی سرطان ریه، از جمله رگ‌زایی، گذار اپیتلیال-مزانشیمی (</span>EMT<span lang="AR-SA">)، مقاومت دارویی، تعدیل سیستم ایمنی و متاستاز می‌پردازد. همچنین، پتانسیل بالینی </span>ncRNA<span lang="AR-SA">های اگزوزومی در بهبود مدیریت سرطان ریه و افق‌های نوین در پزشکی شخصی‌سازی‌شده بررسی می‌شود. نتایج مطالعات اخیر نشان می‌دهد که پروفایل بیان این </span>ncRNA<span lang="AR-SA">ها در اگزوزوم‌های خون، پلاسما، بافت یا مایعات دیگر بیماران می‌تواند به‌عنوان نشانگرهای زیستی حساس و اختصاصی برای تشخیص زودهنگام، پیش‌بینی پاسخ به درمان (مانند شیمی‌درمانی یا ایمونوتراپی) و تعیین پیش‌آگهی بیماری استفاده شود. برای مثال، </span>miRNA<span lang="AR-SA">هایی مانند </span>miR-21<span lang="AR-SA"> و </span>miR-96<span lang="AR-SA"> در مقاومت دارویی نقش دارند، در حالی‌که </span>lncRNA<span lang="AR-SA">هایی مانند </span>HOTAIR<span lang="AR-SA"> و </span>circRNA<span lang="AR-SA">هایی مانند </span>circVMP1<span lang="AR-SA"> تکثیر و متاستاز را تقویت می‌کنند. ریزمحیط تومور (</span>TME<span lang="AR-SA">) نیز تحت تأثیر اگزوزوم‌ها قرار می‌گیرد، جایی‌که </span>ncRNA<span lang="AR-SA">ها تعاملات بین سلول‌های توموری، ایمنی و استرومایی را تنظیم می‌کنند. با این حال، چالش‌هایی مانند خلوص جداسازی اگزوزوم‌ها، ناهمگونی نمونه‌ها، محدودیت‌های روش‌شناختی (مانند اولتراسانتریفیوژ) و کاربرد بالینی محدود، نیازمند تحقیقات بیشتر است. در نهایت، </span>ncRNA<span lang="AR-SA">های اگزوزومی می‌توانند به‌عنوان اهداف درمانی نوین، مانند حامل‌های دارو یا نشانگرهای پیش‌آگهی، در درمان شخصی‌سازی ‌شده سرطان ریه نقش ایفا کنند</span>.</span></span></span></span><span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Romans&quot;,serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"></span></span></span></span></span></span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:normal"><span new="" roman="" times="">Lung cancer remains one of the most prevalent malignancies worldwide, presenting substantial challenges in early detection, effective therapy, and favorable prognosis. Exosomes, extracellular vesicles secreted by cells, play a pivotal role in intercellular communication. In recent years, exosomes and their associated non-coding RNAs (ncRNAs) have garnered significant attention as key contributors to cancer progression and as novel biomarkers. This review examines the functions of exosomal miRNAs, lncRNAs, and circRNAs in lung cancer carcinogenesis, encompassing processes such as angiogenesis, epithelial-mesenchymal transition (EMT), drug resistance, immune modulation, and metastasis. Furthermore, it explores the clinical potential of exosomal ncRNAs in enhancing lung cancer management and emerging paradigms in personalized medicine. Findings from recent studies indicate that the expression profiles of these ncRNAs in exosomes derived from blood, plasma, tissues, or other patient fluids can serve as sensitive and specific biomarkers for early diagnosis, prediction of treatment response (e.g., to chemotherapy or immunotherapy), and disease prognosis determination. For instance, miRNAs such as miR-21 and miR-96 are implicated in drug resistance, whereas lncRNAs like HOTAIR and circRNAs like circVMP1 promote proliferation and metastasis. The tumor microenvironment (TME) is also influenced by exosomes, where ncRNAs regulate interactions among tumor, immune, and stromal cells. Nevertheless, challenges including exosome isolation purity, sample heterogeneity, methodological limitations (such as ultracentrifugation), and restricted clinical applicability warrant further investigation. Ultimately, exosomal ncRNAs may emerge as innovative therapeutic targets, such as drug carriers or prognostic indicators, in personalized lung cancer treatment.</span></span><br> &nbsp;</span></span></div> : سرطان ریه, اگزوزوم, RNAهای غیر کدکننده, نشانگرهای زیستی Lung cancer, Exosome, Non-coding RNAs, Biomarkers 171 186 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-531-1&slc_lang=fa&sid=1 Parham Moghtader Mansouri پرهام مقتدر منصوری parhammansouri98@gmail.com 10031947532846008969 10031947532846008969 No Immunology Research Center, tabriz university of medical sciences مرکز تحقیقات ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز Nader Faesad akhtar نادر فرساد اختر naderfarsad@yahoo.com 10031947532846008970 10031947532846008970 Yes Faculty of natural sciences, university of tabriz دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریز