fa تنوع ژنتیکی زیرواحدهای گلوتنین با وزن مولکولی بالا (HMWGS) در توده های .Aegilops triuncialis L مناطق شمالی ایران ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تنوع ژنتیکی پایه و اساس اصلاح گیاهان محسوب می&shy;شود که گزینش و بهبود گیاهان با صفات و خصوصیات مطلوب را ممکن می‌سازد. جنس آژیلوپس (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Aegilops spp</span></span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) یکی از خویشاوندان وحشی گندم نان است و پراکنش وسیعی در خاورمیانه و غرب آسیا دارد که ایران بخش وسیعی از این منطقه را در بر می‌گیرد. در این تحقیق 75 توده از جمعیت‌های گونه آژیلوپس ترنسیالیس (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Aegilops triuncialis</span></span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) که در بانک ژن گیاهی ملی ایران نگهداری می‌شوند، از نظر تنوع زیر واحدهای گلوتنین با وزن مولکولی بالا (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">HMW-GS</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)&nbsp; با استفاده از روش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SDS-PAGE</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد ارزیابی قرار گرفتند که در مجموع 10 باند پروتئینی در قالب 20 الگوی مختلف در میان نمونه‌ها مشاهده شد. بیشترین فراوانی باندی مربوط به باندهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">h</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">i</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با فراوانی 93/0 و کمترین فراوانی مربوط به باند </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">k</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با فراوانی 026/0 بود که تنها در استان‌های قزوین و گلستان مشاهده گردید. بالاترین مقدار تنوع ژنتیکی تصحیح‌شده مربوط به استان مرکزی و برابر 4/0 و کمترین تنوع ژنتیکی تصحیح‌شده مربوط به استان کردستان برابر 13/0 بود. ماتریس فاصله ژنتیکی استان‌ها بر اساس شاخص نی نشان داد که بیشترین فاصله ژنتیکی را نمونه‌های دو استان گلستان و خراسان شمالی از استان آذربایجان غربی داشتند و کمترین فاصله ژنتیکی بین استان خراسان رضوی و سمنان و همچنین بین استان خراسان شمالی و مازندران مشاهده شد. تجزیه خوشه‌ای زیر واحدهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">HMW-GS</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با استفاده از روش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">UPGMA</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، استان‌های موردبررسی را به سه گروه تقسیم کرد و مشخص گردید که رابطه منطقی مشخصی بین تنوع ژنتیکی و تنوع جغرافیایی وجود دارد.</span></span> Genetic diversity is the basis of plant breeding that allows selection and improvement of plants with desirable traits and characteristics. <em>Aegilops</em> spp. is one of the wild relatives of bread wheat and has a large distribution in the Middle East and West Asia, that Iran covering a large part of this region. In this study, 75 accessions of <em>Aegilops triuncialis</em> species, stored in the National Genetic Bank of Iran, were evaluated for the diversity of high molecular weight glutenin subunits (HMW-GS) using SDS-PAGE method. Generally 10 protein bands in 20 different patterns were observed among the samples. The highest band frequency was for bands h and i with frequency of 0.93 and the least frequency was related to band k with frequency of 0.026 that was observed only in Qazvin and Golestan provinces. The highest corrected genetic variation (uh) was observed in Markazi province (0.4) and the least corrected genetic variation was for Kurdistan province (0.13). The genetic distance matrix of the provinces based on Nei index showed that the highest distance was between Golestan and North Khorasan provinces with West Azarbaijan province, and the lowest genetic distances observed between Khorasan Razavi and Semnan provinces as well as North Khorasan and Mazandaran provinces. Cluster analysis using UPGMA method divides the studied provinces into three groups. There was a clear logical relationship between genetic diversity and geographical variation<span dir="RTL">.</span> آژیلوپس, تنوع آللی, زیر واحدهای گلوتنین, HMW-GS Aegilops, Allelic diversity, Glutenin subunits, HMW-GS 317 326 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-142-1&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Shirzad هادی شیرزاد h.shirzad@edu.ikiu.ac.ir 10031947532846005321 10031947532846005321 Yes Department of Plant Genetic Engineering, College of Agriculture, Zanjan University, Zanjan, I.R.Iran دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Jafar Ahmadi جعفر احمدی njahmadi910@yahoo.com 10031947532846005322 10031947532846005322 No Department of Genetics and Plant Breeding, College of Agriculture, Imam Khomeini International University, Qazvin, I.R.Iran دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران Mohammad Jafaraghaei محمد جعفرآقایی jaffaraghaei@gmail.com 10031947532846005323 10031947532846005323 No Horticulture Research Institute, Alborz, I.R.Iran علمی موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، البرز، ایران Behzad Sorkhi بهزاد سرخی bsorkhi@yahoo.com 10031947532846005324 10031947532846005324 No Department of Genetics Research and National Genetic Gene Bank of Iran, Seed and Plant Improvement Research Institute, Alborz, I.R.Iran. موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر، بخش ژنتیک و بانک ژن ملی گیاهی ایران کرج، البرز ایران