fa اثر نانوذره TiO2 بر شاخص‌های سیتوژنتیکی و فیزیولوژیکی نخود (Cicer arietinum L.) ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable <h1 dir="RTL"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">در این آزمایش شاخص<span dir="LTR">&lrm;</span>های سیتوژنتیکی و پاسخ&shy;های فیزیولوژیکی نخود زراعی ژنوتیپ <span dir="LTR">Sel96th11439</span> تحت اثر غلظت&shy;های صفر، 5، 25، 50، 100، 150 و 200 میلی&shy;گرم نانوذره در لیتر مطالعه شد. درگیاهان شاهد هیچ‌گونه اختلالات کروموزومی مشاهده نشد و میزان شاخص میتوزی 25 درصد بود. با افزایش غلظت نانوذره، میزان شاخص میتوزی کاهش نشان داد به‌غیر از غلظت 25 میلی‌گرم در لیتر که بیشترین میزان شاخص میتوزی را داشت. پایین‌ترین میزان شاخص میتوزی (14 درصد) در غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر به‌دست آمد که در مقایسه با شاهد معنی‌دار بود. اثر نانوذرات <span dir="LTR">TiO₂</span> بر میزان <span dir="LTR">H₂O₂</span>، <span dir="LTR">ELI</span>، <span dir="LTR">MDA</span>، شاخص میتوز، شاخص انحرافات کروموزومی در سطح یک درصد و شاخص آنافاز در سطح پنج درصد معنی&shy;دار بود در حالی‌که بر روی شاخص‌های متافاز و تلوفاز معنی‌دار نبود. در نمونه&rlm;های شاهد و هم‌چنین تا غلظت 50 میلی‌گرم در لیتر هیچ‌گونه متافاز، آنافاز و تلوفاز بهم ریخته مشاهده نشد در حالی‌که در غلظت 100 میلی‌گرم در لیتر تلوفاز بهم ریخته و در غلظت 150 و 200 میلی‌گرم در لیتر آنافاز، متافاز و تلوفاز بهم ریخته مشاهده شد. تیمار نانوذره در غلظت‌های پایین (5 میلی‌گرم در لیتر) تغییر معنی‌داری در شاخص<span dir="LTR">&lrm;</span>های سیتوژنتیکی و فیزیولوژیکی ایجاد نکرد. غلظت‌های بالاتر از 100 میلی‌گرم در لیتر نانوذره خسارت جدی فیزیولوژیکی و سیتوژنتیکی در گیاه نخود ایجاد کرد به‌طوری که باعث کاهش شاخص میتوز شد. به‌نظر می‌رسد غلظت‌های بالای نانوذره <span dir="LTR">TiO₂</span> به‌علت تولید رادیکال‌های آزاد (<span dir="LTR">ROS</span>) باعث صدمه به اندامک&shy;های سلولی و <span dir="LTR">DNA</span> شده و سبب ایجاد اختلالات کروموزومی می&shy;شود. </span></span></h1> In this study, the effect of TiO₂ nanoparticles (concentrations of 0, 5, 50, 100, 150 and 200 mg/l) on cytogenetic indices of cell devision and physiological responses of chickpea genotype (Sel96Th11439) was investigated. There was no chromosomal abnormalities in the control samples, and the mitotic index was 25%. By increasing the concentration of nanoparticles, the amount of mitosis index decreased (except for 25 mg/l TiO₂, which showed the most increase). The lowest amount of mitosis index (14%) was found at 200 mg/l TiO₂, which showed significant different compared to control samples. The effect of TiO₂ nanoparticles on the mitotic index, chromosomal deviation index and anaphase index was significant whereas the metaphase and telophase indices did not show significant difference. There were no metaphase, anaphase, and telophase abnormality in control samples as well as at concentrations up to 50 mg/l, while at the concentration of 100, 150 and 200 mg/l, telophase, anaphase, metaphase and telophase abnormalities were observed, respectively. At lower concentrations of TiO₂(5 mg/l), there was not significant differences in cytogenetic and physiological indices compared to the control plants. Due to sever damages the mitosis index decreased at 100 mg/l of TiO₂. It seems that at high concentrations of TiO₂, ROS accumulation undermined organelles and DNA, led to chromosomal abnormalities and a decrease in mitosis index.&nbsp; شاخص سیتوژنتیکی نانوذره TiO2 نخود ELI MDA TiO2 nanoparticles, Chickpea, Cytogenetic index, Damage index 17 27 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-96-2&slc_lang=fa&sid=1 Y Khaledian یاسین خالدیان khaledian.yasin@ut.ac.ir 10031947532846004791 10031947532846004791 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج R Maali-Amiri رضا معالی امیری rmamiri@ut.ac.ir 10031947532846004792 10031947532846004792 Yes پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج R moohamadi رحمت محمدی rm1387@gmail.com 10031947532846004793 10031947532846004793 No موسسه دیم مراغه