fa ارزیابی تعدادی از CMS لاین‌های اصلاح‌شده برنج بر اساس رفتار عقیمی، باروری و خصوصیات آلوگامی (Oryza sativa L.) گزینش لاین‌های مطلوب نرعقیم از نظر خصوصیات آلوگامی و صفات مؤثر بر افزایش میزان بذر تشکیل شده در A لاین‌ها از ضروریات برنامه برنج هیبرید می‌باشد. صفاتی همچون طول بساک، درصد خروج خوشه، درصد عقیمی گرده، طول میله پرچم، طول کلاله، طول گلوم و تعداد گلچه از جمله صفات مهم بر افزایش دگرگشنی و مطلوبیت لاین‌های نرعقیم می‌باشند. در تحقیق حاضر از 7 لاین نرعقیم سیتوپلاسمی (A لاین) و نگهدارنده آنها (B لاین) و تعداد 33 لاین نرعقیم اصلاح شده حاصل از تلاقی برگشتی ارقام ایرانی با لاین‌های نرعقیم معرفی‌شده از ایری به همراه لاین والدینی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار استفاده گردید. صفات طول بساک، درصد خروج خوشه، درصد عقیمی گرده، درصد عقیمی خوشه، طول میله پرچم، طول کلاله، طول گلوم، اندازه گلچه، عرض گلچه، تعداد گلچه، درصد دگرگشنی، تعداد روز تا شروع گلدهی و تعداد روز تا پایان گلدهی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی عقیمی دانه گرده نشان داد که لاین‌هایی همچون ندا A، نعمت A، شصتک محمدی A و گرده دارای عقیمی کامل دانه گرده و خوشه می‌باشند. القای سیتوپلاسم عقیم به این لاین‌ها موجب شده تا خوشه، خروج کامل نداشته باشد. مقایسه میانگین صفات نشان داد که لاین نرعقیم حسنی ریشک قرمز A دارای بلندترین طول کلاله (93/2 میلی‌متر) و کوتاهترین طول کیسه بساک (87/1 میلی‌متر) بود. درصد دگرگشنی در این لاین و خزرA بسیار پایین (صفر درصد) بود. لاین نرعقیم IR69224A ضمن داشتن عقیمی کامل، درصد دگرگشنی بالایی (79/37 = ) نیز داشته است. صفات درصد عقیمی گرده، تعداد گلچه در خوشه، طول گلوم و طول میله پرچم ضریب تغییرات ژنوتیپی، وراثت‌پذیری و پیشرفت ژنتیکی بالایی نسبت به سایر صفات داشته، در نتیجه این صفات را می‌توان بعنوان معیار انتخاب در لاین‌های نرعقیم سیتوپلاسمی با میزان دگرگشنی بالا در نظر گرفت. نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌ای نشان داد که لاین‌های نرعقیم دشت (دشت × IR68899A)، خزر، حسنی، گرده، سنگ‌طارم، شصتک‌محمدی به همراه لاین‌های نگهدارنده خود هر کدام بطور جداگانه در کنار هم قرار گرفتند. بنابراین مشخص می‌شود که این لاین‌ها نیز بعد از چندین نسل تلاقی برگشتی به خلوص بالایی رسیده‌اند. از نتایج این تحقیق می‌توان جهت انتخاب والدین مناسب و استفاده از آنها جهت پروژه‌های اصلاحی مبتنی بر هیبریداسیون و دیگر روش‌ها به منظور یافتن نتاج با عملکرد بالا استفاده نمود. 0 0 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-109-137&slc_lang=fa&sid=1 عمار افخمی قادی عمار افخمی قادی 10031947532846001525 10031947532846001525 No نادعلی بابائیان جلودار نادعلی بابائیان جلودار 10031947532846001526 10031947532846001526 No نادعلی باقری نادعلی باقری 10031947532846001527 10031947532846001527 No