fa الگوی بیان ژن‌های دفاعی ارقام حساس و مقاوم گندم در پاسخ به آلودگی به سفیدک سطحی گندم نان یکی از محصولات غذایی است که جایگاه مهمی در تغذیه جوامع بشری دارد. بیماری سفیدک سطحی در گندم که توسط عامل Blumeria graminis f.sp. tritici (Bgt ) ایجاد می‌شود، یکی از بیماری‌های مهم گندم به شمار می‌رود. گیاهان در معرض عوامل بیولوژیکی ترکیبات متنوعی مثل گونه‌های اکسیژن فعال، فیتوالکسین‌ها و گروهی از پروتئین‌ها به نام پروتئین‌های مرتبط با بیماریزایی (PR) را تولید می‌کنند. در این تحقیق الگوی تظاهر ژن‌ PAL و تعدادی از ژن‌های مرتبط با بیماریزایی شامل PR1، PR2 و PR3 با استفاده از تکنیک qPCR در دو ژنوتیپ حساس و مقاوم به بیماری Bgt بررسی شد. در ابتدا 40 ژنوتیپ مختلف گندم تجاری و بومی ایران در مرحله گیاهچه‌ پس از آلودگی با بیماری سفیدک سطحی گندم از نظر میزان حساسیت بر اساس تعداد کلنی رشد یافته در واحد سطح نسبت به این بیماری غربال شدند نهایتا دو رقم تجن و فلات به ترتیب به عنوان ارقام مقاوم و حساس انتخاب و در معرض قارچ Bgt قرار گرفتند. سپس بیان ژن‌های مورد نظر در پنج بازه زمانی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفته و میزان بیان نسبی آن‌ها نسبت به ژن مرجع اکتین نرمالیزه شد. نتایج نشان داد که میزان بیان ژن‌های مورد بررسی در ارقام حساس و مقاوم پس از آلودگی به عامل سفیدک سطحی، نسبت به زمان کنترل روند افزایشی دارد. بررسی روند تغییرات بیان نشان داد که میزان بیان این ژن‌ها پس از آلودگی در رقم تجن سریع‌تر از رقم فلات افزایش یافت. در هر دو رقم حساس و مقاوم بیشترین میزان بیان ژن‌ها 24 ساعت پس از آلودگی بوده تا از نفوذ و استقرار هاستوریوم قارچ در سلول میزبان ممانعت نمایند. بیشینه بیان تمامی ژن‌ها در رقم مقاوم به طور معنی‌داری بیشتر از رقم حساس بود که با توجه به این نتایج این ژن‌ها در کنار ژن‌های اصلی، باعث تشدید و حفظ مقاومت می‌شوند. هر دو رقم حساس و مقاوم، 48 ساعت بعد از آلودگی دچار کاهش بیان ژن‌ها شدند ولی میزان این کاهش در رقم فلات به طور معنی‌داری بیشتر از رقم مقاوم تجن بود. علاوه بر این، تغییرات ژن PR1، در زمان اوج بیان از سایر ژن‌های مورد بررسی بیشتر بود و رقم تجن با افزایش 2/2 برابری اختلاف معنی‌داری نسبت به رقم فلات نشان داد که به نظر می‌رسد این ژن در برهمکنش بیمارگر-گیاه نقش به سزایی دارد. 33 46 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-109-339&slc_lang=fa&sid=1 لیلا آهنگر لیلا آهنگر 10031947532846003269 10031947532846003269 Yes ولی اله بابایی زاد ولی اله بابایی زاد 10031947532846003270 10031947532846003270 No غلامعلی رنجبر غلامعلی رنجبر 10031947532846003271 10031947532846003271 No حمید نجفی زرینی حمید نجفی زرینی 10031947532846003272 10031947532846003272 No عباس بیابانی عباس بیابانی 10031947532846003273 10031947532846003273 No