fa تجزیه ترکیب‌پذیری مقاومت به نماتد ریشه‌گرهی در توتون تیپ هواخشک نماتد مولد گره ریشه (Meloidogyne incognita) یکی از مهم‌ترین بیمارگرهای توتون محسوب می‌شود. تعیین رفتار ژنتیکی مقاومت می‌تواند در اصلاح توتون مقاوم به نماتد بسیار موثر باشد. این مطالعه جهت تعیین ترکیب‌پذیری‌ و پارامترهای ژنتیکی مقاومت به نماتد مولد گره ریشه در توتون با استفاده از تجزیه دی‌الل روش گریفینگ و با پنج ژنوتیپ والدینی انجام شد. سه والد مقاوم (KY9 و K17, Urmia3) و دو والد حساس (Ergo و Burley TMV4) بر اساس روش دی‌الل یک‌طرفه با هم تلاقی داده شدند. پانزده ژنوتیپ (والدین و هیبریدها) بر اساس طرح کاملاً تصادفی با پنج تکرار در گلخانه کشت شده و پس از یک هفته با 2500 نماتد سن دوم مایه‌زنی شدند. بررسی صفات شاخص گال، تعداد توده تخم و میانگین تعداد تخم در هر توده تفاوت معنی‌داری بین ژنوتیپ‌ها نشان داد. برای صفات شاخص گال و تعداد توده تخم در ژنوتیپ‌های مورد بررسی اهمیت ترکیب‌پذیری عمومی بیش‌تر از خصوصی بود. اثرات غالبیت در صفت میانگین تعداد تخم در توده و اثرات افزایشی در صفات شاخص گال و تعداد توده تخم نقش بیشتری داشتند. وراثت‌پذیری خصوصی برای شاخص گال 73/0، برای تعداد توده تخم 54/0 و برای میانگین تعداد تخم در توده 07/0 بود که نشان داد شاخص گال و تعداد توده تخم صفات مناسبی برای بررسی مقاومت به نماتد هستند. رقم KY9 بالاترین ترکیب‌پذیری عمومی را برای تمام صفات در جهت منفی (کاهش صفت) داشت لذا این ژنوتیپ می‌تواند به‌عنوان والد دهنده مقاومت استفاده شود. Root-knot nematode (RKN) [Meloidogyne incognita] is one of the main pests of tobacco. Determination of genetic behavior for RKN resistance can be useful to improve the resistance of tobacco against RKN. This study was conducted to determine the combining abilities and genetic parameters of RKN resistance in tobacco using a five-parent diallel analysis by Griffing’s method. Three resistant parents (Urmia3, KY9, K17) and two susceptible parents (Ergo, Burley TMV4) were crossed based on half diallel. Fifteen genotypes (Parents and F1s) were planted in the greenhouse based on completely randomized design with five replications and inoculated with 2500 J2 M. incognita race 2 one week after transplanting. Investigation of Gall Index (GI), Number of Egg Masses (NEM) and Average of Eggs per Mass (AEM) showed significant differences among genotypes. The general combining ability was more important than the specific combining ability in GI and NEM. Non-additive effects in AEM and additive effects in GI and NEM had more important role. Narrow-sense heritability was 0.73, 0.54 and 0.07 for GI, NEM and AEM, respectively, which revealed that GI and NEM are suitable traits for RKN resistance identification. KY9 had the highest negative GSA in all traits. So this genotype is appropriate donor parent for RKN resistance. توده تخم,دی‌الل,روش گریفینگ,شاخص گال,وراثت‌پذیری Diallel, Egg mass, ,Gall index, ,Griffing’s method, ,Heritabilit 389 396 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-109-500&slc_lang=fa&sid=1 زین العابدین شهادتی مقدم زین العابدین شهادتی مقدم 10031947532846002808 10031947532846002808 No نادعلی باقری نادعلی باقری 10031947532846002809 10031947532846002809 No نادعلی بابائیان جلودار نادعلی بابائیان جلودار 10031947532846002810 10031947532846002810 No غفار کیانی غفار کیانی 10031947532846002811 10031947532846002811 No سیدعباس حسینی‌نژاد سیدعباس حسینی‌نژاد 10031947532846002812 10031947532846002812 No