fa مکانیسم تحمل به تنش خشکی و بیان ژن‌های دخیل در تنظیم اسمزی در برخی گونه‌های زراعی و وحشی گندم در این تحقیق به‌منظور بررسی برخی از صفات فیزیولوژیکی مرتبط با تحمل به خشکی و همچنین بیان ژن‌های دخیل در تنظیم اسمزی آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در دو شرایط تنش و بدون تنش خشکی بر روی سه گونه دیپلوئید، دو رقم تتراپلوئید و دو رقم هگزاپلوئید گندم اجرا شد. صفات فیزیولوژیکی مورد ارزیابی شامل پرولین، گلایسین بتائین، کربوهیدرات محلول در ساقه، پروتیین کل، RWC (میزان رطوبت نسبی) بود. هم‌چنین الگوی بیان نسبی دو ژن پرولین (P5CS) و گلایسین بتائین (BADH) به‌روش Real Time PCR سنجیده شد. تنش خشکی باعث افزایش صفات پروتئین کل، کربوهیدرات محلول در ساقه، پرولین، گلایسین بتائین و کاهش معنی‌دار محتوای آب نسبی شد، همچنین تنش خشکی سبب القاء بیان ژن P5CS و BADH در همه‌ی ارقام شد. بنابراین می‌توان از صفات تنظیم اسمزی و میزان بیان دو ژن P5CS و BADH تحت شرایط تنش به‌عنوان یک شاخص در برنامه‌های اصلاحی جهت انتخاب ارقام متحمل به خشکی استفاده شود. In order to study the mechanism of drought tolerance and expression of the genes involved in osmotic regulation in wheat, a factorial experiment based on a randomized design with three replication, in two condition of non-stress and without drought stress were carried out. Three Diploid species, two kind of Tetraplepoloid and two kind of Hexaploid in the greenhouse of university Zabol, were examined in a pot. The evaluated physiological traits were included Proline, Glycine betaine, total Soluble Carbohydrate, total Protein, RWC (relative humidity). Also, the pattern of gene relative expression of Prolin (P5CS) and Glycinebetaine (BADH) expression was measured using Real Time PCR. Drought stress increased total Protein, total Soluble Carbohydrate, Proline, Glycinebetaine and significantly reduced relative water content, and drought stress induced expression of P5CS and BADH in all cultivars. Therefore, osmotic regulation and expression of two P5CS and BADH expressions under stress conditions can be used as an indicator in breeding programs to select drought tolerant cultivars. بیان ژن ,پرولین, گلایسین بتائین, Real Time PCR Gene expression, Proline, Glycinebetaine, Real Time PCR 111 123 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-109-590&slc_lang=fa&sid=1 معصومه کیخا معصومه کیخا 10031947532846007398 10031947532846007398 Yes دانشگاه زابل نفیسه مهدی‌نژاد نفیسه مهدی‌نژاد 10031947532846007399 10031947532846007399 No دانشگاه زابل براتعلی فاخری براتعلی فاخری 10031947532846007400 10031947532846007400 No دانشگاه زابل رحمت محمدی رحمت محمدی 10031947532846007401 10031947532846007401 No موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مراغه