fa تجزیه و تحلیل تنوع و روابط ژنتیکی در ژنوتیپ‌های مختلف دو گونه Triticum aestivum و Aegilops tauschii با استفاده از نشانگرهای SSR ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable <span dir="RTL">جنس&shy;های تریتیکوم و آژیلوپس بواسطه پتانسیل اصلاحی خود همچون تحمل به انواع تنش&shy;های غیر زنده و زنده به عنوان اصلی&shy;ترین خزانه ژنی گندم در نظر گرفته شده&shy;اند. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی تنوع ژنتیکی موجود در 95 توده بومی و وحشی متعلق به دو گونه </span><em>T. aestivum </em><span dir="RTL">و </span><em>Ae. tauschii</em><span dir="RTL"> با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره (</span>SSR<span dir="RTL">) بود. تعداد 25 آغازگر </span>SSR<span dir="RTL"> استفاده شده در این ارزیابی در مجموع 48 قطعه چندشکل تکثیر نمودند. متوسط تعداد آلل&shy;های شناسایی شده، شاخص&shy; محتوای اطلاعات چندشکل (</span>PIC<span dir="RTL">)، تنوع ژنی (</span>H<span dir="RTL">)، شاخص نشانگر (</span>MI<span dir="RTL">) و قدرت تفکیک (</span>Rp<span dir="RTL">) به ترتیب برابر با&nbsp; 96/1، 32/0، 41/0، 80/0 و 27/1 بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مولکولی (</span>AMOVA<span dir="RTL">) نشان داد بیشترین سهم تنوع ژنتیکی مربوط به تنوع درون گونه&shy;ای (86 %) بود. بر اساس پارامترهای ژنتیکی مشخص شد که گونه </span><em>Ae. tauschii </em><span dir="RTL">نسبت به </span><em>T. aestivum </em><span dir="RTL">از تنوع ژنتیکی بیشتری برخوردار است. تجزیه خوشه&shy;ای بر اساس ضریب جاکارد و الگوریتم </span>Neighbor-joining<span dir="RTL"> کلیه توده&shy;های مورد بررسی را در دو گروه اصلی تفکیک نمود، به طوریکه برخی از توده&shy;های مربوط به هر گونه در زیر گروه یکسانی قرار گرفتند. نتایج تجزیه به مختصات اصلی (</span>PCoA<span dir="RTL">) نشان داد دو مؤلفه نخست 38/50 درصد تغییرات مولکولی را توجیه نمودند و بای پلات ترسیم شده بر اساس دو مؤلفه نخست منطبق با الگوی گروه&shy;بندی مشاهده شده توسط تجزیه خوشه&shy;ای بود. تجزیه ساختار جمعیت نیز جمعیت&shy;های ارزیابی شده را در چهار زیر جمعیت واقعی تفکیک نمود و متوسط شاخص </span><em>F_ST</em><span dir="RTL"> در آن&shy;ها 50/0 برآورد گردید. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد سطح بالایی از تنوع ژنتیکی درون گونه&shy;های </span><em>T. aestivum </em><span dir="RTL">و </span><em>Ae. tauschii </em><span dir="RTL">وجود دارد و آغازگرهای </span>SSR<span dir="RTL"> استفاده شده در این پژوهش به خوبی قادر به نشان دادن این میزان تنوع بودند. </span> <span dir="LTR">Triticum and Aegilops genera are the main gene pool of bread wheat due to their breeding potential such as tolerance to various abiotic and biotic stresses. The main objective of this study was to evaluate the genetic diversity in 95&nbsp;landraces and wild relative accessions belonging to&nbsp;<em>T. aestivum</em></span>&nbsp;and&nbsp;<em>Ae. tauschii</em>&nbsp;using microsatellite (SSR) markers. A total of 49 polymorphic fragments were amplified using 25 tested primers. The average values of number of alleles, polymorphic information content (PIC) and gene diversity (H) were 1.96, 0.32 and 0.41, respectively. The results of molecular variance analysis (AMOVA) showed the highest portion of genetic variance referred to within species compared to between them. According to genetic variation parameters, the highest values of variation parameters were estimated for <em>Ae. tauschii</em> than <em>T. aestivum</em> accessions. Cluster analysis based on Jaccard&rsquo;s coefficients and neighbor-joining algorithm grouped all investigated accessions into two main clusters, so that some of accessions from each species were placed in the same sub-cluster. The result of principal coordinate analysis (PCoA) revealed that the first two components accounted for 50.38% of the total molecular variation. The biplot rendered based on the first two components was accordance with the grouping pattern obtained from cluster analysis. <span dir="LTR">The population structure analysis grouped all investigated individuals into four main subpopulations so that the average of <em>F_ST</em> index among them was 0.50. In general, our results revealed a high level of genetic diversity within <em>T. aestivum </em>and <em>Ae. tauschii</em> species as well as the used markers were capable well to present of this diversity.</span> ژرم‌پلاسم, تنوع ژنتیکی, نشانگرهای SSR, تجزیه واریانس مولکولی Germplasm, genetic diversity, SSR markers, molecular variance (AMOVA) 287 296 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-215-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Khodadadi زهرا خدادادی zahra.khodadadi11@gmail.com 10031947532846006005 10031947532846006005 No Islamic Azad University,Tehran, Iran دانشگاه ازاد اسلامی،تهران،ایران Mansour Omidi منصور امیدی momidi@ut.ac.ir 10031947532846006006 10031947532846006006 Yes Islamic Azad University,Tehran,Iran;Karaj,Iran دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران؛کرج،ایران Alireza Etminan علیرضا اطمینان alietminan55@yahoo.com 10031947532846006007 10031947532846006007 No Islamiv Azad University,Kermanshah, Iran دانشگاه آزاد اسلامی،کرمانشاه، ایران Asa Ebrahimi آسا ابراهیمی dr.asaebrahimi@gmail.com 10031947532846006008 10031947532846006008 No Islamic Azad University,Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران