fa ارزیابی تنوع آللی ژن‌های کدکننده گلوتنین و گلیادین در گندم نان و برخی خویشاوندان آن ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable <div><span dir="RTL">برای مطالعه تنوع ژنتیکی و آللی در ژنهای کدکننده پروتئین&shy;های گلوتنین و گلیادین در گونه&shy;های بومی گندم، از 98 توده گندم تریتیکوم متعلق به چهار گونه</span><em>aestivum &nbsp;T.<span dir="RTL">، </span>T. boeoticum<span dir="RTL">، </span>T. durum</em><span dir="RTL"> و</span><em>uartu &nbsp;T.</em><span dir="RTL"> جمع&shy;آوری شده از استانهای مختلف ایران استفاده گردید. 13 جفت آغازگر گلوتنین با وزن مولکولی پایین </span>(LMW-GS)<span dir="RTL">، چهار جفت آغازگر گلوتنین با وزن مولکولی بالا</span>(HMW-GS) <span dir="RTL">&nbsp;و چهار جفت آغازگر گلیادین به ترتیب 1327، 548 و 152 قطعه تکثیرکردند. بیشترین تنوع ژنتیکی در بلوک ژنی </span><em>Glu-3A</em><span dir="RTL"> که متعلق به گلوتنین با وزن مولکولی پایین است مشاهده شد و 13 جفت آغازگر اختصاصی در مجموع 34 آلل با طول 180 تا 1500 جفت باز تکثیر دادند که 11</span> <span dir="RTL">آلل قبلا گزارش شده بودند و 23 آلل به عنوان آلل&shy;های احتمالا جدید تکثیر و شناسایی شدند. در بلوک ژنی </span><em>Glu-A1 </em><span dir="RTL">که متعلق به گلوتنین با وزن مولکولی بالاست، بیشترین چند شکلی آللی توسط آغازگرهای </span><em>Glu-A1 </em><span dir="RTL">و</span> <em>Xrj5</em> <span dir="RTL">&nbsp;تکثیر شدند. در بلوک ژنی </span><em>Gli-A2</em><span dir="RTL"> توسط دو آغازگر اختصاصی </span><em>Gli-AS6</em><span dir="RTL"> و</span>G<em>li-AS5</em> <span dir="RTL">تنها یک آلل تکثیر شد. بیشترین و کمترین تعداد آلل&shy;های موثر متعلق به دو گونه </span><em>T. aestivum </em><span dir="RTL">و </span><em>T. uartu</em><span dir="RTL"> بود. متوسط شاخص تنوع ژنتیکی نی برابر با 19/0 و بیشترین و کمترین مقدار آن مربوط به گونه </span><em>T. aestivum </em><span dir="RTL">و </span><em>T. uartu </em><span dir="RTL">بود. براساس گروه&shy;بندی انجام شده 98 توده در دو گروه اصلی قرار گرفتند. در گروه اصلی اول توده های مربوط به دو گونه تکامل یافته </span><em>T. aestivum</em><span dir="RTL"> و </span><em>T. durum </em><span dir="RTL">قرار گرفتند که نشان دهنده بیشترین شباهت ژنتیکی بین دو گونه می&shy;باشد. در گروه اصلی دوم توده&shy;های دو گونه وحشی </span><em>T. boeticum<span dir="RTL"> و </span>T. uartu </em><span dir="RTL">قرار گرفتند<em>. </em>در مجموع تنوع آللی زیادی برای زیرواحدهای گلوتنین با وزن مولکولی پایین در</span> <span dir="RTL">گونه&shy;های تریتیکوم مورد مطالعه مشاهده شد که قابلیت این گونه&shy;ها را به عنوان یک منبع ارزشمند ژنی برای برنامه&shy;های به&shy;نژادی با هدف بهبود کیفیت نانوایی در گندم نمایان می&shy;کند.</span></div> To study the genetic and allelic diversity in the genes encoding glutenin and gliadin proteins in wheat landraces, 98 Triticum accessions belonging to four species: <em>T. aestivum</em>, <em>T. boeoticum</em>, <em>T. durum</em> and <em>T. uartu</em> collected from different provinces of Iran were used. 13 pairs of low molecular weight glutenin primers (LMW-GS), four pairs of high molecular weight glutenin primers (HMW-GS) and four pairs of gliadin primers were amplified 1327, 548 and 152 segments, respectively. The highest genetic diversity was observed in the <em>Glu-3A</em> gene block, which belongs to the low molecular weight glutenin, and 13 primer pairs amplified a total of 34 alleles from 180 to 1500 bp in length, of which 11 alleles were previously reported and 23 alleles were identified as possibly new alleles. In the <em>Glu-A1</em> gene block, which belongs to the high molecular weight glutenin, most allelic polymorphisms were amplified by the primers Glu-A1 and Xrj5. In the <em>Gli-A2</em> gene block, only one allele was amplified by two specific primers: Gli-AS6 and Gli-AS5. The highest and lowest number of effective alleles belonged to <em>T. aestivum</em> and <em>T. uartu</em>. The average of Nei diversity index was 0.19 and its highest and lowest values ​​were related to <em>T. aestivum</em> and <em>T. uartu</em>. Based on the clustering method, 98 accessions were divided into two main groups. In the first main group, the accessions related to two species <em>T. aestivum</em> and <em>T. durum</em> were placed, which shows the greatest genetic similarity between the two species. In the second main group were placed two wild species <em>T. boeticum</em> and <em>T. uartu</em>. In overall, a large allelic diversity was observed for low molecular weight glutenin subunits in the studied Triticum species, which highlights the potential of these species as a valuable germplasm for breeding programs aimed to the bakery quality improving in wheat. تنوع آللی, کیفیت نانوایی, گلوتنین, گلیادین, گندم Allelic diversity, Bakery quality, Glutenin, Gliadin, Wheat. 329 340 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-84-1&slc_lang=fa&sid=1 Elham Nour-Mohammadi الهام نورمحمدی elham.noormohamady97@gmail.com 10031947532846006301 10031947532846006301 No دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین Sedigheh Fabriki-Ourang صدیقه فابریکی اورنگ s.ouramg910@gmail.com 10031947532846006302 10031947532846006302 Yes دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین Alireza Pour-Abughadareh علیرضا پورابوقداره a.poraboghadareh@gmail.com 10031947532846006303 10031947532846006303 No موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج