fa مطالعه تنوع ژنتیکی و ساختار جمعیت در یک مجموعه از اکسشن های مختلف Triticume urartu با استفاده از نشانگرهای بین ریزماهواره ای ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable تعیین تنوع ژنتیکی یک مرحله مهم و اساسی در برنامه‌های به‌نژادی محسوب می‌شود. گونه وحشی <em><span dir="LTR">T. urartu</span></em> به‌عنوان دهنده ژنوم <span dir="LTR">A</span> به گندم‌های زراعی، به واسطه دارا بودن تنوع اللی غنی از نظر صفات مهمی از جمله ویژگی های زراعی، کیفیت پروتئین و تحمل به تنش‌های زنده، منبع ژنتیکی ارزشمندی برای اصلاح گندم می باشد. در این مطالعه، تنوع ژنتیکی و ساختار جمعیت در ۸۵ اکسشن مختلف <em><span dir="LTR">T. urartu</span></em> جمع آوری شده از مناطق مختلف جغرافیایی ایران با استفاده از نشانگرهای <span dir="LTR">ISSR</span> مورد بررسی قرار گرفت. تعداد ۱۶ آغازگر <span dir="LTR">ISSR</span> در مجموع ۱۶۴ باند را تکثیر نمودند که همگی آنها چندشکل بودند. متوسط شاخص محتوای اطلاعات چندشکل (<span dir="LTR">PIC</span>) و شاخص نشانگر (<span dir="LTR">MI</span>) &nbsp;بترتیب 44/0 &nbsp;و 53/4 به دست آمد که بیانگر قدرت تفکیک بالای آغازگرهای مورد استفاده بود. دندروگرام حاصل از تجزیه کلاستر به روش <span dir="LTR">NJ</span> و بر اساس ضریب عدم تشابه جاکارد تمام ۸۵ اکسشن مختلف را در دو گروه اصلی طبقه‌بندی نمود که این طبقه بندی با نتایج تجزیه ساختار جمعیت با استفاده از نرم افزار <span dir="LTR">STRUCTURE</span> مطابقت داشت<span dir="LTR">.</span> تجزیه واریانس مولکولی (<span dir="LTR">AMOVA</span>) نشان داد که سهم بالایی (96درصد) از تنوع کل مربوط به تنوع درون جمعیت ها بوده و سهم تنوع بین گروه ها بسیار کمتر (4درصد) می باشد. بر اساس شاخص‌های تنوع مانند تعداد الل موثر (<span dir="LTR">Ne</span>) شاخص شانون (<span dir="LTR">I</span>) و شاخص تنوع &nbsp;<span dir="LTR">Nei</span>(<span dir="LTR">He</span>) تنوع نسبتاً برابری در داخل جمعیت‌های مورد مطالعه مشاهده شد. این نتایج نشان داد مقدار قابل توجهی از تنوع ژنتیکی در بین اکسشن های مورد مطالعه وجود دارد که این یافته ضرورت حفاظت از این ذخایر ژنتیکی ارزشمند و همچنین پتانسیل قابل توجه خویشاوندان وحشی گندم را برای استفاده در برنامه‌های به‌نژادی یادآور می‌شود. &nbsp;این نتایج همچنین بیانگر کارایی نشانگرهای <span dir="LTR">ISSR</span> به‌عنوان تکنیکی قابل اعتماد و کارآمد در بررسی تنوع و مطالعات انگشت نگاری می‌باشد. Genetic diversity identification is an important step for plant breeding procedure. <em>Triticum</em> <em>urartu</em> as the A-genome donor of wheat, is a valuable source for wheat breeding due to its rich allelic diversity for important traits such as agronomic characteristics, protein quality and biotic stress tolerance. In this study, the genetic diversity and population structure of 85 <em>T.urartu</em> accessions collected from different geographic regions of Iran were investigated using ISSR markers. 16 ISSR primers generated 164 fragments which all were polymorphic. The average of polymorphism information content (PIC) and marker index (MI) were 0.44 and 4.53 respectively, revealed a high resolving power of ISSR primers. The dendrogram generated using the NJ algorithm based on Jaccard&rsquo;s dissimilarity coefficient, classified all 85 accessions into two main groups which was confirmed by Structure analysis. Analysis of molecular variance (AMOVA) showed a higher distribution of genetic diversity within populations (96%), than between them (4%) and according to the diversity indexes including number of effective alleles (Ne), Shannon&rsquo;s index(I) and Nei&rsquo;s gene diversity (He), there were an equal variation within seven investigated populations. The results showed a high amount of genetic variation among tested accessions, which provide further insights into conservation and future utilization of wild wheat resources. Besides, these results confirmed the efficiency of ISSR markers as reliable technique in estimating the genetic diversity and fingerprinting. فرسایش ژنتیکی, گندم, خویشاوندان وحشی, تنوع ژنتیکی, نشانگرهای ملکولی Genetic erosion, Genetic diversity, Wheat, Wild relatives, Molecular markers 449 461 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-355-1&slc_lang=fa&sid=1 fataneh gholamian فتانه غلامیان 10031947532846007349 10031947532846007349 Yes دانشگاه آزاد اراک Mehdi cHANGIZI مهدی چنگیزی 10031947532846007350 10031947532846007350 No دانشگاه آزاد اراک Alireza Etminan علیرضا اطمینان alietminan55@yahoo.com 10031947532846007351 10031947532846007351 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه Shahab khaghani شهاب خاقانی 10031947532846007352 10031947532846007352 No دانشگاه آزاد اراک masoud gomarian مسعود گماریان 10031947532846007353 10031947532846007353 No دانشگاه آزاد اراک