fa برآوردهای پارامترهای ژنتیکی و توارث‌پذیری صفات دخیل در فرآیند فتوسنتز در توده‌های گندم وحشی Aegilops tauschii تحت شرایط تنش کم آبی ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable <p dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">خویشاوندان وحشی گندم یکی از مهم‌ترین ذخایر ژنتیکی برای استفاده در برنامه‌های به&shy;نژادی گندم می&shy;باشند. در این تحقیق یک مجموعه متشکل از 49 توده گندم دیپلوئید وحشی واجد ژنوم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">D</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;">Aegilops tauschii </span></span></em><span dir="LTR"><span style="color:black;">Coss.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) در دو شرایط عدم تنش و تنش کم آبی از نظر برخی از صفات مرتبط با فرآیند فتوسنتز مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس در شرایط تنش کم آبی نشان داد بین توده‌های مختلف از نظر صفات میزان کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">a</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">b</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، محتوای کل کلروفیل، ظرفیت فتوسنتزی، حداکثر کارایی فیتوشیمیایی فتوسیستم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">II</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و بیوماس&shy;های تر و خشک گیاهچه اختلاف معنی&shy;داری وجود داشت. تنش کم آبی موجب کاهش کلیه صفات شد و بیش‌ترین میزان کاهش مربوط به بیوماس تر و خشک و هم‌چنین میزان کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">b</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بود. علاوه براین، پارامترهای ژنتیکی نیز متأثر از شرایط تنش بودند به‌طوری‌که در شرایط تنش کم آبی میزان وراثت&shy;پذیری صفات افزایش یافت. در شرایط تنش کم آبی میزان پیشرفت ژنتیکی صفات اندازه‌گیری شده نیز افزایش یافت و دامنه آن بین 04/54 </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> 46/3 متغیر بود. بیش‌ترین مقدار پیشرفت ژنتیکی مربوط به صفات بیوماس تر (04/54 درصد)، میزان کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">b</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (93/29) و ظرفیت فتوسنتزی (44/26 درصد) بود. تحت هر دو شرایط محیطی، بیش‌ترین میزان ضرایب تغییرات محیطی (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">ECV</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، فنوتیپی (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">PCV</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و ژنوتیپی (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">GCV</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) نیز مربوط به صفات بیوماس تر گیاهچه، کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">b</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و ظرفیت فتوسنتزی بود. به‌طورکلی با توجه به وجود سطح بالایی از تنوع ژنتیکی در گونه</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;">Ae. tauschii</span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و بالا بودن میزان وراثت‌پذیری صفات اندازه‌گیری شده در این گونه، انجام مطالعات تکمیلی بر روی این منابع ژرم&shy;پلاسمی توصیه می&shy;شود.&nbsp; </span></span></span></p> Wild relatives of wheat are one of the important genetic resources for using in breeding programs. In this study, a set of diploid wild wheat possessing D genome (<em>Aegilops tauschii</em> Coss.) were evaluated for some photosynthetic-related traits under two control and water deficit stress conditions. Under stress condition, Analysis of variance showed significant differences among accessions for chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoid content, photosynthesis capacity, maximum quantum yield of PSII and seedling fresh and dry biomasses. Water deficit stress reduced all traits and the highest reduction was recorded for seedling fresh and dry biomasses as well as chlorophyll b, respectively. Furthermore, genetic parameters were affected by water deficit stress so that stress condition increased all parameters compared with the control condition. Under stress condition, the genetic gain showed an increasing pattern and it ranged from 3.46 to 54.04. The highest genetic gain value was obtained for the seedling fresh weight (54.04%), chlorophyll b (29.93%) and photosynthesis capacity (26.44%), respectively. In both control and stress conditions, the highest environmental, phenotypic and genotypic coefficient of variances (ECV, PCV and GCV, respectively) were recorded for the last mentioned traits. In general, regarding the high level of genetic diversity in <em>Ae. tauschii</em> species, as well as a high rate of heritability for measured traits, future comprehensive evaluation on this germplasm, is recommended.<br> &nbsp; ژنوم D, حداکثر کارایی فیتوشیمایی فتوسیستم II, ضرایب تنوع, پیشرفت ژنتیکی 251 262 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-40-1&slc_lang=fa&sid=1 علیرضا پورابوقداره a.poraboghadareh@gmail.com 10031947532846005438 10031947532846005438 Yes دانشگاه تهران منصور امیدی 10031947532846005439 10031947532846005439 No دانشگاه تهران محمدرضا نقوی 10031947532846005440 10031947532846005440 No دانشگاه تهران علیرضا اطمینان 10031947532846005441 10031947532846005441 No دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمانشاه علی اشرف مهرابی 10031947532846005442 10031947532846005442 No دانشگاه ایلام