گندم دوروم (Triticum durum Desf.) که بهعنوان گندم ماکارونی شناخته میشود گیاهی تتراپلوئید بوده که بعد از گندم نان دارای اهمیت بالایی در تأمین زنجیره غذایی انسان دارد. در بین تنشها محیطی، شوری یکی از مخربترین تنشهای غیر زنده است که تأثیر سویی بر رشد و نمو و عملکرد گندم دارد. این پژوهش با هدف شناسایی نواحی ژنومی مرتبط با برخی از صفات فنولوژیک، مورفولوژیک و فیزیولوژیک در دو محیط نرمال و تنش شوری انجام شد. مواد ژنتیکی شامل 121 ژنوتیپ گندم دوروم بود که در قالب آزمایش حجیم شده در دو محیط نرمال و تنش شوری (آبیاری با آب شور دارای هدایت الکتریکی ۲/۸ دسی زیمنس بر متر) کشت شدند. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل دادههای آزمایشی نشان داد تنوع ژنتیکی گستردهای از نظر اکثر صفات فنولوژیک، مورفولوژیک و فیزیولوژیک در ژنوتیپهای ارزیابی شده گندم دوروم وجود داشت. نتایج حاصل از تجزیه ارتباط دادههای SNP و صفات اندازهگیری شده نشان داد در مجموع 598 ارتباط نشانگر-صفت معنیدار در محیط نرمال شناسایی شد که در بین آنها 101 نشانگر با بیش از یک صفت دارای ارتباط معنیداری بودند. دامنه ضریب تبیین (R2) نشانگرها بین 004/0 تا 84/11 درصد متغیر بود. در شرایط تنش شوری در مجموع 503 ارتباط نشانگر-صفت معنیدار شناسایی شد که در بین آنها 84 نشانگر با بیش از یک صفت دارای ارتباط معنیداری بودند. دامنه ضریب تبیین (R2) نشانگرها بین 001/0 تا 53/13 درصد متغیر بود. در هر دو شرایط محیطی بیشترین ارتباطلات معنیدار مربوط به ژنوم B بود. بررسی و مقایسه نشانگرهای پیوسته با صفات مختلف در هر دو محیط نرمال و تنش شوری نشان داد 197 نشانگر با حداقل یک صفت در هر دو محیط ارتباط معنیداری داشت. در بین نشانگرهای شناسایی شده نیز 12 نشانگر با صفت PRL، پنج نشانگر با صفت AWL، چهار نشانگر با صفت LL و دو نشانگر با صفت Bio در هر دو محیط نرمال و تنش شوری مشترک بودند. بهطور کلی با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش میتوان اظهار داشت ژنوتیپهای منتخب قابلیت استفاده در برنامههای بهنژادی گندم دوروم با هدف اصلاح برای افزایش تحمل به تنش را دارند. علاوه براین نیز میتوان نشانگرهای شناسایی شده مرتبط با صفات را بهمنظور تعیین موقعیت دقیق آنها روی کروموزوم، نقشهیابی دقیق یا فاین مپینگ نمود و پس از همردیفی و شناسایی ژن کاندید و انجام ژن کلونینگ در غنیسازی ژرم پلاسم الیت مورد استفاده قرار داد همچنین میتوان پس از همردیفی و شناسایی ژن کاندید مسیر توسعه مارکرهای مولکولی مانند SCAR یا هرمی کردن کیوتیالها را دنبال کرد.
نوع مطالعه:
پژوهشی کامل |
موضوع مقاله:
ژنتیک گیاهی دریافت: 1404/7/24 | پذیرش: 1404/11/13 | انتشار: 1404/11/14