fa تفکیک و شناسایی نژادهای قارچ خوراکی دکمه‌ای با استفاده از نشانگرهای مولکولی ISSR، ITS و IGS نژادهای تجاری قارچ دکمه‌ای به خاطر اینکه در طی فرایندهای اصلاحی تولید شده و منشا والدینی غالبا مشابه‌ای دارند شباهت ژنتیکی بالایی با هم دارند. شناسایی و تفکیک ژنوتیپ‌های این قارچ می‌تواند راه‌گشای مسائل اصلاحی و ثبت مالکیت حقوقی در این قارچ باشد. امروزه روش‌های مولکولی ابزار مناسبی را جهت ارزیابی تنوع ژنتیکی و بررسی روابط خویشاوندی فراهم کرده‌اند. نشانگرهای ISSR توانایی جداسازی ژنوتیپ‌های با رابطه خویشاوندی نزدیک را دارا می‌باشد. از سوی دیگر، توالی‌های منحصر به فرد نواحی ITS و IGS ریبوزومی قارچ‌ها به منظور بررسی روابط تکاملی استفاده می‌شوند. در این مطالعه توانمندی این ابزارهای مولکولی در تفکیک ژنوتیپ‌های قارچ دکمه‌ای مورد بررسی قرار گرفت. 23 ژنوتیپ از سه گونه قارچ دکمه‌ای با استفاده از 20 آغازگر ISSR مورد بررسی قرار گرفتند و نواحی ITS و IGS ریبوزومی آنها نیز به کمک آغازگرهای اختصاصی تکثیر و توالی‌یابی شد. از 20 آغازگر ISSR، تعداد 13 آغازگر با ایجاد 245 باند قابل امتیازدهی و 242 باند چندشکل جهت بررسی روابط ژنتیکی میان ژنوتیپ‌ها مناسب تشخیص داده شدند. کمترین ضرایب چندشکلی (92/0 و 95/0) به ترتیب به آغازگرهای 841 و 809 بیشترین ضریب چندشکلی (0/1) به 11 آغازگر دیگر تعلق گرفت. کمترین و بیشترین ضریب شباهت ژنتیکی به ترتیب بین ژنوتیپ‌های P4 و Dezful با 100/0 و 512 و Yousefi با 961/0 بدست آمد. آغازگرهای 808، 809، 841 و 842 توانایی جداسازی کلیه ژنوتیپ‌ها را با وجود روابط خویشاوندی نزدیک آنها دارند. از سوی دیگر، نتایج توالی‌یابی نواحی ITS و IGS نشان داد که این نواحی علیرغم عدم قابلیت تفکیک درون گونه ای، در تفکیک بین گونه‌ای کارآمد می‌باشند. بنابراین نشانگرهای ISSR در مقایسه با نواحی ITS و IGS از قابلیت بالاتری در تفکیک ژنوتیپ‌های با رابطه خویشاوندی نزدیک در قارچ خوراکی دکمه‌ای برخوردار بوده و می‌توانند به عنوان ابزاری کارآمد در انگشت‌نگاری و ثبت حقوقی نژادهای تجاری درون یک گونه مورد استفاده قرار گیرند. 343 352 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-109-316&slc_lang=fa&sid=1 خلیل ملک زاده خلیل ملک زاده 10031947532846003390 10031947532846003390 Yes احسان محسنی فرد احسان محسنی فرد 10031947532846003391 10031947532846003391 No بنفشه جلال زاده مقدم شهری بنفشه جلال زاده مقدم شهری 10031947532846003392 10031947532846003392 No محمد فارسی محمد فارسی 10031947532846003393 10031947532846003393 No