پژوهشکده فقه و علوم انسانی
چکیده: (2 مشاهده)
ژنتیک انسانی بهمثابه یکی از برجستهترین حوزههای نوپدید زیستفناوری، در دهههای اخیر در کنار پیشرفتهای چشمگیر علمی، با طیفی از مسائل پیچیده در عرصههای پزشکی، اجتماعی، اخلاقی، حقوقی و فقهی همراه شده است. تنوع و پراکندگی این مسائل، لزوم طراحی الگویی نظاممند برای شناسایی، ساماندهی و تحلیل ساختارمند آنها را بهطور جدی برجسته میسازد. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی نظام مسائل ژنتیک انسانی و ارائه چارچوبی منسجم برای فهم و تحلیل پیوندهای درونی میان ابعاد علمی و فقهی ـ حقوقی این حوزه انجام شده است.
این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکردی بینرشتهای، مجموعه گستردهای از منابع علمی شامل مقالات پژوهشی، آثار تخصصی، نشستهای علمی و گزارشهای سیاستی را بررسی کرده است.
نتایج تحقیق نشان داد که مسائل ژنتیک انسانی را میتوان در قالب ساختاری چندسطحی و منسجم سازماندهی کرد؛ ساختاری که از تقسیمبندیهای علمی ژنتیک انسانی، شامل ژنتیک مولکولی، پزشکی، جمعیت، رفتاری، تطبیقی و محیطی آغاز میشود و فراتر از شناسایی صرف موضوعات و مسائل فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و روانشناختی، بهطور خاص بر تبیین نسبت میان یافتههای علمی و چالشها و مسائل فقهی و حقوقی ناشی از فناوریها و تکنیکهای نوین ژنتیکی تمرکز دارد. بر این اساس، تلاش شد نظامی جامع از مسائل فقهی و حقوقی ژنتیک انسانی بر پایه ارتباطی نظاممند میان دادههای علمی و مبانی فقهی و حقوقی تدوین گردد که میتواند به عنوان الگویی راهبردی در طراحی رشته «فقه زیستفناوری» مورد استفاده قرار گیرد. از جمله مباحث شاخص این رشته به جز مباحث مربوط به روش شناسی اجتهادی، وضعیت فقهی و حقوقی و قواعد فقهی عام و خاص ژنتیک انسانی، میتوان به فقه اعمال حاکمیت و حکمرانی، مالکیت مادی و معنوی و همچنین مباحث مربوط به قراردادها و رابطه فقهی و حقوقی میان افراد اشاره کرد.
این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکردی بینرشتهای، مجموعه گستردهای از منابع علمی شامل مقالات پژوهشی، آثار تخصصی، نشستهای علمی و گزارشهای سیاستی را بررسی کرده است.
نتایج تحقیق نشان داد که مسائل ژنتیک انسانی را میتوان در قالب ساختاری چندسطحی و منسجم سازماندهی کرد؛ ساختاری که از تقسیمبندیهای علمی ژنتیک انسانی، شامل ژنتیک مولکولی، پزشکی، جمعیت، رفتاری، تطبیقی و محیطی آغاز میشود و فراتر از شناسایی صرف موضوعات و مسائل فلسفی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و روانشناختی، بهطور خاص بر تبیین نسبت میان یافتههای علمی و چالشها و مسائل فقهی و حقوقی ناشی از فناوریها و تکنیکهای نوین ژنتیکی تمرکز دارد. بر این اساس، تلاش شد نظامی جامع از مسائل فقهی و حقوقی ژنتیک انسانی بر پایه ارتباطی نظاممند میان دادههای علمی و مبانی فقهی و حقوقی تدوین گردد که میتواند به عنوان الگویی راهبردی در طراحی رشته «فقه زیستفناوری» مورد استفاده قرار گیرد. از جمله مباحث شاخص این رشته به جز مباحث مربوط به روش شناسی اجتهادی، وضعیت فقهی و حقوقی و قواعد فقهی عام و خاص ژنتیک انسانی، میتوان به فقه اعمال حاکمیت و حکمرانی، مالکیت مادی و معنوی و همچنین مباحث مربوط به قراردادها و رابطه فقهی و حقوقی میان افراد اشاره کرد.
شمارهی مقاله: 1
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
